Skóra to bardzo delikatna materia, więc gdy dochodzi do miejscowej utraty jej spójności, mogą pojawić się rozstępy. Są to wrzecionowate sinoczerwone smugi, które wyglądają jak ślady po cięciu nożem. Pojawiają się w momencie, gdy skóra się rozciąga i wzrasta jej napięcie, a włókna sprężyste ulegają uszkodzeniu. Towarzyszy temu zwykle lekki świąd, rzadziej pieczenie. Rozstępy występują z reguły po obu stronach ciała. Najczęściej tworzą się na brzuchu, pośladkach, udach i biuście, ale równie dobrze mogą pojawić się w innym miejscu, z wyjątkiem twarzy, rąk i stóp. Na brzuchu rysują się promieniście lub wachlarzowato, na biodrach poprzecznie, na piersiach promieniście od brodawki piersiowej, a w okolicy lędźwiowo-krzyżowej (zwłaszcza u mężczyzn) mają układ horyzontalny. Rozstępy pojawiają się u mężczyzn i kobiet, jednak u kobiet dwukrotnie częściej. Problem dotyczy osób otyłych i szczupłych, w każdym wieku. Na rozstępy cierpi niemal 90% kobiet w ciąży. Nie da się ich całkowicie zlikwidować, ale można sprawić, że będą mniej widoczne.

Jak powstają?

Rozstępy powstają w skórze właściwej, a ich powstawanie wiąże się z upośledzeniem fibroblastów, czyli komórek odpowiedzialnych za produkcję włókien kolagenu i elastyny. Kolagen i elastyna to białka mające postać uporządkowanej sieci włókien, nadających skórze elastyczność, jędrność, sprężystość i odpowiednie napięcie. Prawidłowo zbudowane włókno kolagenu odznacza się wyjątkową wytrzymałością na rozciąganie.
Uszkodzone fibroblasty zaczynają produkować zmienione włókna kolagenu i elastyny, które stają się bardziej kruche i mniej podatne na rozciąganie. Podczas nadmiernego rozciągania się skóry – jak to ma miejsce na przykład w czasie ciąży – z powodu kruchości włókien dochodzi do zerwania regularnej sieci, czego efektem są właśnie rozstępy. Ponieważ jednocześnie dochodzi także do starcia warstwy naskórka, stają się one bardziej widoczne.

Skąd się biorą?

Wbrew powszechnej opinii, powstawanie rozstępów nie jest tylko związane z nadmiernym rozciąganiem skóry. Ich pojawianie jest związane także ze wzrostem kortyzolu we krwi. Jest to hormon wydzielany przez nadnercza, a jego ilość wzrasta w okresie ciąży, dojrzewania, otyłości, wzrostu wagi.
Czynnikiem sprzyjającym jest też wzrost poziomu estrogenów w czasie ciąży, a także przyjmowanie tabletek hormonalnych. Na tworzenie się rozstępów ma również wpływ używanie regularnie i przez dłuższy okres czasu leków sterydowych. Powodują one zmniejszenie grubości naskórka, zahamowanie syntezy kolagenu w skórze właściwej oraz degradację istniejących włókien kolagenowych.
Trudno pominąć rolę niewłaściwej, ubogiej w składniki odżywcze (witaminy, mikro- i makroelementy) diety. Niebezpieczeństwo niesie zwłaszcza niedostateczna ilość cynku. Dlatego kobiety często będące na dietach niskokalorycznych mogą mieć skłonności do rozstępów. Istotną przyczyną, na którą nie mamy wpływu są skłonności genetyczne. Dlatego istnieje prawdopodobieństwo, iż jeśli u matki podczas ciąży pojawiły się rozstępy, to mogą (ale nie muszą) pojawić się one również u jej córki.

Jak zmniejszyć ich widoczność?

Rozstępów nie da się zlikwidować, ale dzięki zabiegom w gabinecie dermatologicznym można je spłycić i rozjaśnić.

• Peeling medyczny – przy użyciu kwasu trójchlorooctowego (TCA) lub glikolowego. Stan zapalny skóry wywołany kwasem TCA powoduje płatowe złuszczanie naskórka. Po zabiegu pacjent odczuwa ściągnięcie i spierzchnięcie. Przez 4 tygodnie po zabiegu konieczna jest maksymalna ochrona przeciwsłoneczna, by nie dopuścić do powstania przebarwień. Dlatego najbezpieczniej złuszczanie wykonywać jesienią. Bezpośrednio po peelingu za pomocą TCA należy unikać ćwiczeń fizycznych i noszenia opiętych rzeczy (mogą podrażniać skórę). W zależności od głębokości rozstępów zabieg powtarza się 2-4 krotnie, co 4-8 tygodni. Zabieg z kwasem glikolowym przebiega bez złuszczania naskórka i innych objawów ubocznych, ale należy go powtarzać 10-14 razy.
• Mikrodermabrazja - regeneruje i uelastycznia skórę, pobudza krążenie, zwiększa produkcję kolagenu i elastyny. Zabieg jest bezpieczny i w miarę bezbolesny. Polega na ścieraniu warstw naskórka specjalnym aparatem, który wyrzucając strumień kryształków, wysysa starty naskórek, a podciśnienie pobudza fibroblasty do produkcji kolagenu. Zabieg nie wymaga rekonwalescencji. Warto poddać się serii min. 10 zabiegów, w odstępie 2-3 tygodni.
• Mezoterapia – polega na śródskórnym wstrzykiwaniu małych dawek substancji leczniczej w miejsca na skórze, gdzie pojawił się problem. Największą zaletą mezoterapii jest możliwość niezwykle precyzyjnego, miejscowego podania niewielkiej ilości leku. Małe dawki działają wolno, ale skutecznie, stopniowo rozprzestrzeniając się w tkance skórnej. Najlepiej poddać się 1-6 zabiegom co 2 tygodnie.

Ze względu na wiek, rozstępy mają fazę zapalną i fazę zanikową.

FAZA ZAPALNA – rozstępy sq widoczne jako czerwone pasma (striae rubra). Na tym etapie istnieje szansa, by się ich pozbyć.

FAZA ZANIKOWA – sugeruje gojenie się rozstępów. Czerwone „linijki” jaśnieją i zmniejszają się. Dzieje się tak dlatego, że zmienione włókna kolagenu oraz cieniutkie włókna elastyny starają się zregenerować zerwaną sieć. Ponieważ nie ma już możliwości przywrócenia pierwotnego stanu skóry właściwej, w efekcie na skórze pozostają widoczne białe lub perłowe prążki (striae distensae alba), wyczuwalne przy dotyku. Próby leczenia rozstępów starszych, w fazie zanikowej, mogą nieco polepszyć stan skóry, ale nie ma już możliwości całkowitego ich zlikwidowania.

Pamiętaj, że częściowo możesz zapobiec pojawieniu się rozstępów.

1. Unikaj częstych wahań wagi i „cudownych” diet, które w rezultacie dają efekt jo-jo.
2. Przestrzegaj właściwie zbilansowanej diety dostarczającej witamin i mikroelementów, zwłaszcza cynku i krzemu. W razie potrzeby możesz uzupełnić ją suplementami.
3. Widząc pierwsze oznaki powstawania rozstępów, zacznij działać. Także w sytuacji sprzyjającej pojawieniu się tego defektu, czyli w czasie ciąży lub w okresie dojrzewania. Regularnie masuj ciało stosując oliwki, olejki, balsamy lub krem przeciw rozstępom. Rodzaj kremu nie jest tak ważny jak sam masaż skóry. Krem jest tylko czynnikiem wspomagającym.